Akutte forgiftinger

Kunnskap  

Oppdatert kunnskap og kompetente medarbeidarar er avgjerande for å sikra råd av høg kvalitet.  

Forgiftingar kan komme av eksponering for m.a. kjemikaliar, gassar, legemiddel, hushaldsprodukt, industrikjemikaliar, narkotika, sopp, plantar eller giftige dyr. Eksponeringsvegen kan vere peroral (innteken gjennom munnen), ved inhalasjon (pusta inn), via hud, injeksjon eller i auge.  

For å sikra at innringjar får råd av høg kvalitet raskt og at råda er tilpassa forholda i helsetenesta i Noreg, utarbeider vi eigen informasjon til støtte under rådgivinga innanfor utvalde tema.  

Avdelinga overvaker litteratur innan akutt toksikologi for å fange opp ny kunnskap. Vi har også tilgang til ei rekkje databasar med informasjon som er avgjerande grunnlag for rådgivinga.

Informasjonen som blir utarbeidd som støtte til rådgivinga blir også brukt til nettinformasjon  

• Behandlingsråd til helsepersonell (Helsebiblioteket)   
• Artiklar på helsenorge til allmenta som skal hjelpa småbarnsforeldre og andre til å vurdera om vanlege uhell er farlege og treng oppfølging.
• I Felleskatalogen og Norsk legemiddelhandbok utarbeider vi eit forgiftingskapittel med kort informasjon om risiko ved ei rekkje legemiddel og andre stoff til støtte for helsepersonell.   

Avdelinga har i svært lita grad eigen forskingsaktivitet. Ein del førespurnader blir spesielt følgd opp, ved at Giftinformasjonen kontaktar eksponerte/føresette eller helsepersonell for å få informasjon om utviklinga av forgiftingsforløp. Dette er viktig for å auke kunnskapen om forgiftingar. Ny kunnskap blir brukt til å betre tenesta, og formidlast i ei viss grad vidare til giftinformasjonar i andre land. Tilsende epikrisar i anonymisert form frå legar og sjukehus blir brukt til å auke kjennskapen om forgiftingsforløp.  

Infrastruktur  

I avdelinga nyttar vi databasen GISBAS, der ein del av informasjonen frå toksikologifaglege førespurnader blir registrert. Når Giftinformasjonen får førespurnader om statistikk, er det frå denne databasen tala kjem frå. Databasen inneheld oversikter frå 2004 og inneheld derfor mykje informasjon om utviklingstrekk innan forgiftingsførespurnader i Noreg gjennom mange år. Slik statistikk blir utlevert bla til media og andre offentlege etatar.   

Rådgiving  

Giftinformasjonen er alltid open, og førstelinja til tenesta blir bemanna av ein til to personar. Vi svarer årleg på over 45 000 førespurnader, og over 90 % av desse gjeld akutte eksponeringar.   

Medarbeidarane som jobbar i rådgivingstenesta er legar, farmasøytar, veterinærar eller toksikologar. Inga utdanningsretning gir tilstrekkeleg kompetanse innan klinisk toksikologi for å kunne arbeide som rådgivar, derfor krevst mange månader med intern opplæring.    

I tillegg har ein utanfor arbeidstid ein erfaren medarbeidar som mellom anna hjelper om primærvakta har behov for fagleg støtte eller det er beredskapshendingar.  

Giftinformasjonen har også kliniske bakvakter tilgjengeleg heile døgnet, slik at behandlande helsepersonell får støtte av overlegar med spisskompetanse innan forgiftingsbehandling ved behov.   

Giftinformasjonen yter i ei rekkje tilfelle helsehjelp, noko som inneber at kravet frå helselovgivinga, mellom anna i forhold til forsvarlegheit og journalplikt, blir gjort gjeldande. Dette blir ivareteke ved at førespurnader der vi yt helsehjelp blir tekne opp som lydfiler. Desse filene blir lagra i 3 år.    

Beredskap  

Giftinformasjonen tek imot varsel frå kommunar om miljø- og kjemikaliehendingar (Jf § 6 i forskrift om miljøretta helsevern) via telefon (22 59 13 25), og sørgjer for vidare varsling internt i instituttet der det er relevant.   

Ved større akutte hendingar vil Giftinformasjonen via den døgnopne rådgivingstenesta raskt kunne gi informasjon, råd og rettleiing til helsepersonell og allmente om behandling.  

Dei erfarne kollegaene som utgjer Giftinformasjonen sine rådgivarbakvakter utanom ordinær arbeidstid, vil ved slike hendingar hjelpe til med intern og ekstern varsling, innkalling av ekstra personell og fagleg støtte til vaktpersonalet på Giftinformasjonen i tidleg fase.   

Dersom ein koordinert respons frå instituttet er påkrevd, vil avdelinga ved behov bidra fagleg og med personell som ledd i handteringa til instituttet av situasjonen. Ofte vil det vere behov for at det raskt blir faglege oppsummeringar utarbeidd ved større hendingar, her vil Giftinformasjonen kunne hjelpe.